Ju\u017c ponad po\u0142owa Polak\u00f3w (56%) rozpoznaje znak FSC, a certyfikacja coraz mocniej pomaga polskim firmom w przygotowaniu si\u0119 do nadchodz\u0105cych regulacji unijnych. O tych i innych tematach z KAROLIN\u0104 TYMOREK, dyrektork\u0105 FSC Polska, rozmawia\u0142a Ma\u0142gorzata Wnorowska.<\/p>\n\n\n\n
\u2022 MA\u0141GORZATA WNOROWSKA:<\/strong> \u2022 KAROLINA TYMOREK:<\/strong> Czy dla FSC to dobra informacja, \u017ce jest wi\u0119cej czasu na wdro\u017cenie EUDR?<\/strong> Wspomnia\u0142a Pani, \u017ce niekt\u00f3re firmy nie by\u0142y gotowe na EUDR. Co stanowi dla nich najwi\u0119ksz\u0105 trudno\u015b\u0107?<\/strong> W wielu krajach zadanie edukacji w zakresie EUDR przej\u0119\u0142y w\u0142a\u015bciwe organy. W Polsce taki organ nie zosta\u0142 jeszcze wyznaczony. Zgodnie z projektem ustawy drewnem ma zajmowa\u0107 si\u0119 Inspekcja Ochrony \u015arodowiska, ale ustawa wci\u0105\u017c nie wesz\u0142a w \u017cycie.<\/strong> EUDR ma chroni\u0107 przed wylesianiem, kt\u00f3re w Europie praktycznie nie wyst\u0119puje. Czy planowane uproszczenia uwzgl\u0119dniaj\u0105 ten postulat?<\/strong> Czy samo posiadanie certyfikatu FSC nie jest ju\u017c wyrazem gotowo\u015bci do spe\u0142nienia wymog\u00f3w EUDR?<\/strong> FSC m\u00f3wi o ochronie las\u00f3w, a EUDR stosuje narracj\u0119, \u017ce \u201eprodukty z drewna mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do wylesiania\u201d. W Polsce brzmi to niepokoj\u0105co.<\/strong> Jak na tym tle wygl\u0105daj\u0105 postawy konsumenckie?<\/strong> Jak dzi\u015b wygl\u0105da status certyfikacji FSC w polskich lasach?<\/strong> Ca\u0142y artyku\u0142 przeczytasz w „Przemys\u0142 Drzewny” nr 1\/2026<\/p>\n\n\n\n
Wej\u015bcie w \u017cycie EUDR zn\u00f3w si\u0119 przesun\u0119\u0142o. Pozornie daje to firmom niemal roczny oddech, ale jednocze\u015bnie rodzi ryzyko, \u017ce wiele z nich ponownie zlekcewa\u017cy wag\u0119 tematu, odk\u0142adaj\u0105c wdro\u017cenie na ostatni\u0105 chwil\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce m\u00f3wi si\u0119 o uproszczeniach.<\/p>\n\n\n\n
Wiele firm przyj\u0119\u0142o z ulg\u0105 informacj\u0119 o przesuni\u0119ciu terminu wdro\u017cenia, poniewa\u017c wci\u0105\u017c nie s\u0105 na nie przygotowane. Niestety mo\u017ce by\u0107 te\u017c tak, \u017ce zamiast teraz nadrabia\u0107 stracony czas, b\u0119d\u0105 czeka\u0107 do momentu poznania ostatecznego kszta\u0142tu rozporz\u0105dzenia, czyli do po\u0142owy 2026 r. Warto jednak pami\u0119ta\u0107 o du\u017cych firmach, w kt\u00f3rych du\u017co energii i spora cz\u0119\u015b\u0107 bud\u017cetu by\u0142y skoncentrowane na tym, by zd\u0105\u017cy\u0107 z wdro\u017ceniem EUDR do ko\u0144ca grudnia 2025 r. One w pewien spos\u00f3b zosta\u0142y \u201eukarane\u201d za swoj\u0105 staranno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Trzeba pami\u0119ta\u0107, po co to rozporz\u0105dzenie w og\u00f3le powsta\u0142o \u2013 po to, by lepiej chroni\u0107 lasy. Misj\u0105 FSC jest ochrona las\u00f3w, mamy wi\u0119c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ka\u017cdy rok przesuwania to ryzyko dalszej utraty zasob\u00f3w le\u015bnych na \u015bwiecie. Z tego punktu widzenia to nie jest dobra informacja. W zale\u017cno\u015bci od bada\u0144 konsumpcja Unii Europejskiej powoduje od 10% do 16% \u015bwiatowego wylesiania.<\/p>\n\n\n\n
Z naszych rozm\u00f3w z przedstawicielami przemys\u0142u drzewnego wynika, \u017ce g\u0142\u00f3wnym problemem jest wci\u0105\u017c brak wiedzy, \u017ce EUDR w og\u00f3le dotyczy danej firmy i \u017ce powinna ona zapozna\u0107 si\u0119 z rozporz\u0105dzeniem lub skorzysta\u0107 z dost\u0119pnych materia\u0142\u00f3w informacyjnych, kt\u00f3rych naprawd\u0119 jest bardzo wiele. Jako FSC organizowali\u015bmy webinary, w kt\u00f3rych udzia\u0142 bra\u0142o nawet ponad 800 os\u00f3b, ale jednocze\u015bnie zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce wiele firm zacz\u0119\u0142o interesowa\u0107 si\u0119 tematem dopiero pod koniec 2025 r. To zdecydowanie za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n\n\n\n
Polska powinna by\u0142a wyznaczy\u0107 w\u0142a\u015bciwy organ ds. EUDR do ko\u0144ca 2023 r. Niestety do dzi\u015b to nie nast\u0105pi\u0142o i nie ma jak dot\u0105d spotka\u0144 i szkole\u0144 prowadzonych przez w\u0142a\u015bciwe organy \u2013 jak ma to miejsce w wielu krajach UE. Firmy zwracaj\u0105 si\u0119 z pytaniami do Ministerstwa Klimatu i \u015arodowiska oraz do Inspekcji Ochrony \u015arodowiska, my r\u00f3wnie\u017c dostajemy zapytania zwi\u0105zane z EUDR. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 te\u017c du\u017ce i \u015brednie przedsi\u0119biorstwa, kt\u00f3re w ramach swoich \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw mobilizuj\u0105 mniejsze podmioty do wdra\u017cania procedur. Cz\u0119sto jest to warunek konieczny, by pozosta\u0107 ich dostawc\u0105. Pilnie potrzebne s\u0105 przepisy krajowe, kt\u00f3re okre\u015bl\u0105 m.in. kary za niestosowanie obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych z EUDR. Organ w\u0142a\u015bciwy powinien ju\u017c teraz wydawa\u0107 interpretacje dotycz\u0105ce cho\u0107by za\u0142\u0105cznika do rozporz\u0105dzenia, w kt\u00f3rym wymieniono produkty obj\u0119te regulacj\u0105. Nie zawsze jest on dla firm czytelny i wymaga znajomo\u015bci skomplikowanej Nomenklatury Scalonej. \u015awietnym przyk\u0142adem s\u0105 pytania o opakowania drewniane i papierowe. Elementy opakowa\u0144 s\u0105 obj\u0119te EUDR, ale jedynie wtedy, gdy s\u0105 osobnym produktem. Z kolei je\u015bli opakowanie jest sprzedawane jako forma ochrony innego produktu, to ju\u017c nie jest obj\u0119te rozporz\u0105dzeniem, aczkolwiek w Nomenklaturze Scalonej s\u0105 wyj\u0105tki, je\u015bli opakowanie \u201enadaje ca\u0142emu wyrobowi zasadniczy charakter\u201d<\/p>\n\n\n\n
Z pierwszych propozycji uproszcze\u0144, o kt\u00f3rych m\u00f3wiono w grudniu i kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w oficjalnych doniesieniach, wynika, \u017ce EUDR nie b\u0119dzie wymaga\u0107 skomplikowanych procedur od firm handluj\u0105cych towarami wewn\u0105trz UE, natomiast utrzyma rygory wobec importer\u00f3w wprowadzaj\u0105cych m.in. drewno na rynek unijny. Jak to b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142o w praktyce, dowiemy si\u0119 prawdopodobnie pod koniec kwietnia, poniewa\u017c Komisja zosta\u0142a zobowi\u0105zana do kolejnego przegl\u0105du rozporz\u0105dzenia, co mo\u017ce skutkowa\u0107 nast\u0119pnymi zmianami. Moja rada jest taka, by nie czeka\u0107. Je\u015bli firma jest przygotowana na wymogi EUDR w jego obecnym kszta\u0142cie, to z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem b\u0119dzie gotowa r\u00f3wnie\u017c na wersj\u0119, kt\u00f3ra ma by\u0107 stosowana od 30 grudnia 2026 r. Motywacj\u0105 nie powinno by\u0107 wy\u0142\u0105cznie prawo unijne, ale tak\u017ce fakt, \u017ce gotowo\u015b\u0107 na EUDR stanowi warto\u015b\u0107 dla kontrahent\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza du\u017cych firm, kt\u00f3re doceni\u0105 takich dostawc\u00f3w. Bardziej transparentne \u0142a\u0144cuchy dostaw produkt\u00f3w drzewnych to tak\u017ce lepsza ochrona las\u00f3w na \u015bwiecie, dlatego firmy mog\u0105 i powinny mie\u0107 w to sw\u00f3j wk\u0142ad.<\/p>\n\n\n\n
To pewne uproszczenie, cho\u0107 rzeczywi\u015bcie jako FSC ju\u017c w 2023 r. dokonali\u015bmy przegl\u0105du naszych procedur, aby sprawdzi\u0107, w jakim stopniu certyfikat FSC mo\u017ce by\u0107 pomocny dla firm obj\u0119tych EUDR. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce FSC spe\u0142nia wi\u0119kszo\u015b\u0107 wymaga\u0144 rozporz\u0105dzenia \u2013 nawet w jego zaostrzonym wariancie \u2013 poniewa\u017c nasze standardy obejmuj\u0105 zakaz wylesiania i degradacji las\u00f3w, kwestie przestrzegania lokalnego prawa czy wymogi spo\u0142eczne. Zidentyfikowali\u015bmy jednak pewne luki i stworzyli\u015bmy dodatkow\u0105, dobrowoln\u0105 nak\u0142adk\u0119 na system certyfikacji, daj\u0105c posiadaczom certyfikatu narz\u0119dzie u\u0142atwiaj\u0105ce spe\u0142nienie wymog\u00f3w EUDR. W samym rozporz\u0105dzeniu zapisano, \u017ce \u017caden system certyfikacji \u2013 czy to drewna, soi, czy kakao \u2013 nie zwalnia automatycznie firmy z realizacji obowi\u0105zk\u00f3w EUDR, ale jednocze\u015bnie wskazano, \u017ce takie certyfikaty mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jako dow\u00f3d. Posiadanie certyfikatu FSC b\u0119dzie wi\u0119c dla firmy sporym u\u0142atwieniem w spe\u0142nieniu EUDR, tak jak by\u0142o w przypadku regulacji EUTR.<\/p>\n\n\n\n
Na terenie UE ryzyko wylesiania jest znikome, a las\u00f3w nie ubywa, lesisto\u015b\u0107 wr\u0119cz si\u0119 zwi\u0119ksza. Wylesianie dotyczy przede wszystkim Afryki, Ameryki Po\u0142udniowej i Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej, a jego g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 jest przekszta\u0142canie las\u00f3w pod uprawy rolne i wypas byd\u0142a. Ide\u0105 EUDR jest ograniczenie wp\u0142ywu konsument\u00f3w w UE na ten proces poprzez nieimportowanie produkt\u00f3w, kt\u00f3re powsta\u0142y na terenach celowo wylesionych lub zdegradowanych.<\/p>\n\n\n\n
W po\u0142owie 2025 r. IPSOS przeprowadzi\u0142 na zlecenie FSC badanie w 50 krajach, w tym w Polsce, dotycz\u0105ce postaw konsumenckich wobec kwestii \u015brodowiskowych i le\u015bnych. W kontek\u015bcie ochrony las\u00f3w dwie trzecie respondent\u00f3w wskaza\u0142o, \u017ce ich obawy s\u0105 zwi\u0105zane z utrat\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, po\u017carami oraz suszami i powodziami. Wylesianie znalaz\u0142o si\u0119 na czwartym miejscu. Sze\u015b\u0107dziesi\u0105t siedem procent Polak\u00f3w deklaruje, \u017ce wola\u0142oby wybiera\u0107 produkty, kt\u00f3re nie szkodz\u0105 ro\u015blinom i zwierz\u0119tom, a 60% oczekuje, \u017ce firmy nie b\u0119d\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do wylesiania. Po\u0142owa badanych uwa\u017ca, \u017ce oznaczenia dotycz\u0105ce zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju powinny by\u0107 potwierdzone przez niezale\u017cny system certyfikacji. Rozpoznawalno\u015b\u0107 znaku FSC w Polsce ro\u015bnie i obecnie wynosi 56% (w 2022 r. by\u0142o to 50%). Nasz wynik jest wy\u017cszy ni\u017c \u015brednia globalna, cho\u0107 wci\u0105\u017c ni\u017cszy ni\u017c w wielu krajach Europy Zachodniej, gdzie rozpoznawalno\u015b\u0107 FSC si\u0119ga 70\u201380%.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie certyfikacj\u0105 FSC obj\u0119tych jest oko\u0142o 62% las\u00f3w w Polsce, czyli 5,7 mln ha. S\u0105 to lasy zarz\u0105dzane przez 12 regionalnych dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych oraz dwa le\u015bne zak\u0142ady do\u015bwiadczalne, podlegaj\u0105ce Uniwersytetowi Przyrodniczemu w Poznaniu. Tak du\u017cy udzia\u0142 las\u00f3w certyfikowanych jest zas\u0142ug\u0105 le\u015bnik\u00f3w, kt\u00f3rzy z sukcesem wdra\u017caj\u0105 wymogi nowego standardu FSC dla Polski, obowi\u0105zuj\u0105cego od pa\u017adziernika 2024 r. Wdra\u017caniu nowego standardu towarzyszy\u0142y nasze szeroko zakrojone dzia\u0142ania edukacyjne. W 2025 r. przeszkolili\u015bmy ponad 1300 pracownik\u00f3w Las\u00f3w Pa\u0144stwowych, a tak\u017ce przedstawicieli Ministerstwa Klimatu i \u015arodowiska, zak\u0142ad\u00f3w us\u0142ug le\u015bnych oraz organizacji pozarz\u0105dowych. Edukacja znacz\u0105co poprawia zrozumienie systemu certyfikacji i jako\u015b\u0107 jego wdra\u017cania \u2013 i ju\u017c widzimy tego efekty. Kolejne dyrekcje regionalne Las\u00f3w Pa\u0144stwowych s\u0105 w trakcie procesu certyfikacji, a nasz zesp\u00f3\u0142 w 2026 r. b\u0119dzie kontynuowa\u0142 dzia\u0142ania edukacyjne i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze wszystkimi u\u017cytkownikami systemu FSC.<\/p>\n\n\n\n